Natuurbegraven: goudmijn of hype?

Sedert enige tijd is natuurbegraven veelvuldig onderwerp van gesprek, vooral bij natuurbeschermingsinstellingen als Natuurmonumenten en enkele Provinciale Landschappen. Ook een grote regionale speler als Stichting IJssellandschap doet er aan mee.
Het Nationaal Groenfonds en de Dienst Landelijke Gebieden prijzen natuurbegraven aan als een bewezen verdienmodel voor landgoederen.
Dat bewijs is echter niet openbaar. Bij navraag wordt er verwezen naar ‘externe rapporten’.
Harde cijfers worden niet verstrekt.

Enkele commerciële initiatiefnemers timmeren hard aan de weg met veel publiciteit en weinig concrete cijfers.

 

Hebben wij hier te maken met een goudmijn of een hype?

Laten wij eens een aantal cijfers, feiten maar ook aannames op een rij zetten. Wie beter weet wordt uitgenodigd commentaar te leveren.

Er overlijden in Nederland globaal circa 140 000 mensen per jaar. Dat cijfer zal naar verwachting tot 2050 groeien tot circa 218 000 om vervolgens weer te dalen.
Van de overledenen wordt nu circa 63% gecremeerd. Dat percentage stijgt sedert 2003 met een procentpunt per jaar. In Engeland is het nu reeds 73% en het stijgt daar ook nog steeds. De veronderstelling dat het bij ons in afzienbare tijd stijgt tot circa 75% is niet te boud.
Op dit moment blijven er jaarlijks circa 50 000 te begraven personen over. Gezien de verwachte stijging van het aantal crematies zal dit getal ondanks de toename van het aantal overledenen niet toenemen.

Het natuurbegraven vindt op dit moment nog slechts sporadisch plaats. Het gaat om goed 200 gevallen per jaar ofwel 0,15% van het aantal overledenen. Maar, zeggen de natuurbegravers, dat gaat stijgen tot misschien wel 5% van de markt (laten we aannemen van het totaal aantal overledenen). Men mag niet direct concluderen dat het dan ook om circa 7000 personen zou gaan, want begraven kent niet een landelijke markt. De mensen willen in de nabijheid van hun woonplaats worden begraven. We spreken dus over lokale of regionale markten. De natuurbegravers spreken wel over een verzorgingsgebied met een straal van 15 km van de begraafplaats. Dat betekent dat om de markt per gebied te beoordelen eerst moet worden vastgesteld hoeveel mensen daar leven en hoeveel overlijdens daar jaarlijks mogen worden verwacht.
Nemen wij in aanmerking dat natuurbegraven niet kan plaats vinden in gebieden met hoge grondwaterstanden, grofweg niet in de randstad. Dat betekent dat wij ons moeten afvragen hoeveel mensen er doorgaans buiten de randstad wonen in gebieden met een straat van 15 km uit een denkbeeldige begraafplaats.
Laten wij dat eens ruim nemen en hypothetisch uitgaan van 300 000 personen. Landelijk overlijden er 0.83 personen per 100 (circa 140 000 personen op een totale bevolking van circa 16 800 000).

Dit zou beteken dat er in een verzorgingsgebied van 300 000 jaarlijks 2490 personen overlijden. Daarvan 5% is 125 personen die de markt zouden kunnen vormen voor het natuurbegraven.

De 5% heeft betrekking op zowel her begraven als het bijzetten van urnen van gecremeerde personen.
Gezien de gepubliceerde tarieven gaan we uit van gemiddeld € 3000,– per uitvaart voor natuurbegraving.  En verder betalen de klanten € 500 voor het delven van het graf. Dat geeft in zo’n verzorgingsgebied bij het veronderstelde marktaandeel een jaarlijkse omzet van € 437 500.

 

Wat moet daarvan betaald worden?

Neem een gebied van 10 ha bosgrond à € 10 000/ha en 5 ha akker of weiland à € 40 000/ha is totaal € 300 000. Een eenvoudig gebouw voor kantoor en ceremonies van ook € 300 000. Investeringen in meubilair en inrichting van het gebouw € 100 000. Een auto voor de beheerder € 30 000.
Planvoorbereiding en vergunning €. 100 000. Inrichting van het terrein met paden enz, bewegwijzering en aanleg van een parkeerplaats € 250 000. Onvoorzien € 70 000. Totaal investering: € 1150 000,–
Dat geeft een jaarlijks last voor rente en afschrijving van zeg € 100 000. Er is na 30 jaar exploitatie een restwaarde van 15 ha natuur van € 150 000. Wij kunnen een lange afschrijvingstermijn nemen want de begraafplaats moet ook lang worden open gehouden. Met alle kosten van dien.
Dan is er personeel nodig. Gezien de bestaande natuurbegraafplaatsen zou een aantal van 7 à 8 personen voor beheerder, marketing, receptie, het tewoordstaan van nabestaanden, bezoekers en begrafenisondernemers, de administratie, het contact met de overheid, onderhouden van een gps systeem om de begravenen te localiseren en het terreinbeheer, het delven en afwerken van de graven realistisch zijn. Wij zijn echter efficiënt en doen het met slechts 5 personen die tezamen  € 250000,- per jaar kosten.
We hebben kosten voor het kantoor, verwarming, energie, autokosten, een graafmachine en spaden enz en accountant, verzekeringen voor € 75 000 ’s jaars.
Dat betekent dat de totale kosten  € 100 000 plus € 250 000 plus € 75 000 is € 425 000 per jaar zouden zijn op een omzet van € 437 500.
De kosten gaan direct lopen vanaf en zelfs voor de start. De inkomsten worden alleen bereikt als de droom van de natuurbegravers van een marktaanddel van 5% uitkomt.
Op dit moment zijn er meer dan 30 iniatieven in verschillende stadia van onderzoek tot daadwerkelijke exploitatie.

Is het een hype? Een goudmijn is het zeker niet. Het risico dat de droom van een marktaandeel van 5% niet uitkomt mag iedereen zelf inschatten.

Zou de energie niet beter kunnen worden besteed?
Is het het waard om de reputatie van betrouwbaar beheerder van natuur in de waagschaal te stellen?

Bij het vorenstaande is nog geen rekening gehouden met het verlies aan natuurbeleving in zo’n terrein. Her maakt nogal wat uit of je met je gezin wandelt in een natuurgebied of op een begraafplaats.

Dat verlies lijkt geen prijs te hebben….

Wilt u reageren? Wees welkom.

db

6 gedachten over “Natuurbegraven: goudmijn of hype?

  1. P. Schoe

    De berekening ziet er realistisch uit. Toch is hier niet de verkoper van de natuurgraven die in de problemen komt, maar de eigenaar van de grond. Natuurmonumenten, Landschap Noord-Holland, landgoedeigenaren zijn straks de verliezers. Zij krijgen een klein bedrag van de winst, hier in Noord-Holland kost een grafrecht € 5000 en krijgt de grondeigenaar minder dan € 1000. Ook zijn er constructies (Gelderland en Brabant) waarbij het eigendom nadat de grafrechten zijn verkocht wordt ondergebracht in een stichting of vereniging of wordt geschonken aan een natuurorganisatie. De verkoper van de grafrechten is dan niet meer verantwoordelijk voor het eeuwigdurende onderhoud. De grafrechthandelaar kan er met de winst vandoor.

  2. Th. Sandberg

    Het in het artikel genoemde aantal van ‘goed 200 gevallen’ per jaar moet neerwaarts worden bijgesteld. Her blijkt te gaan om hooguit 170 natuurbegrafenissen per jaar. Dat maakt het extra riskant om natuurterreinen aan te snijden voor dit doel. Als er eenmaal begraven wordt, heeft het terrein het label begraafplaats.

  3. Jeannette Goudsmit

    Gisteren werd ik attent gemaakt op deze site en wil wel een reactie plaatsen. Ik ben een tegenstander van natuurbegraafplaatsen, dat kunt u lezen in twee van mijn columns (nr. 44 en nr. 45) die staan op onze website over funeraire cultuur: http://www.atelier-terreaarde.nl. Kijkt u voor nr. 45 op deze website bij ‘columns Jeannette’ en voor nr. 44 kijkt u bij ‘eerder verschenen / columns’.
    U kunt daar kennisnemen van al mijn bedenkingen en dat zijn er nogal wat.

    1. Lucia Albers

      Merkwaardig genoeg gaan veel reacties over de opbrengsten of althans de hoop daarop of het niet uitkunnen van natuurbegraaafplaatsen. Belangrijkste reden waarom natuurbegraven niet mag plaatsvinden is dat stukken nu “maagdelijke” natuur worden omgevormd tot begraafplaatsen. Een plek waar je eerst blij komt wandelen, die vervolgens verandert in een plek waar mensen zijn en worden begraven is niet meer dezelfde. Je kunt daar niet meer vrijelijk lopen zonder te memoreren de doden die zich inmiddels in jouw leven hebben voorgedaan. Je kunt er niet omheen.
      Het is onbegrijpelijk en schandelijk dat terreinen die aan natuurorganisaties zijn toevertrouwd, gekocht met geld van leden en overheid om natuur te verhogen en van natuur te genieten, dat die uitzonderlijke terreinen kunnen worden omgevormd tot begraafplaatsen, want dat zijn het tenslotte.
      Laat het niet gebeuren dat Natuurmonumenten of een andere Natuurvereniging zijn leden tracht te overtuigen dat zij als trouw lid ook na hun dood nog iets nuttigs voor natuur kunnen doen, een Gotspe !

  4. Titia Bak

    Wat een ONZALIG idee van Natuurmonumenten! Ik heb onmiddellijk mijn lidmaatschap opgezegd. De mens is werkelijk de schaamte voorbij. In alle richtingen op de aarde rukt hij op ten koste van fauna en flora. Zelfs in ons piepkleine landje vinden we ons nog zo belangrijk dat we kostbare stukken natuur voor onze stoffelijke resten moeten reserveren.

    Mijn maag draait zich om bij zoveel zelfoverschatting!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *